วงปี่พาทย์


วงปี่พาทย์

มีหลายรูปแบบ ได้แก่ ปี่พาทย์เครื่องห้า ปี่พาทย์เครื่องคู่ ปี่พาทย์เครื่องใหญ่ ปีพาทย์นางหงส์ ปี่พาทย์มอญ ปี่พาทย์ดึกดำบรรพ์ แต่ละรูปแบบจะใช้บรรเลงต่างกัน

วงปี่พาทย์ใช้เครื่องดนตรีหลักเป็นประเภทเครื่องตี และมีเครื่องเป่า ได้แก่ ปี่ จำนวนเครื่องขึ้นอยู่กับขนาดของวง

ปีพาทย์เครื่องห้า

วงปี่พาทย์ไทยที่มีขนาดเล็กที่สุด มีมาตั้งแต่สมัยอยุธยาใช้บรรเลงในงานพิธีต่างๆ ที่ต้องการวงดนตรีที่ไม่ใหญ่นักและใช้บรรเลงประกอบโขนละคร เดิมมีกลองทัดเพียงใบเดียวในสมัยรัชกาลที่ 1 เพิ่มเป็น 2 ใบ ในปัจจุบันเพิ่มระนาดทุ้มอีก 1 ราง เรียกกันว่า ปี่พาทย์เครื่องหกวงปี่พาทย์เครื่องห้ามีเครื่องดนตรี ดังนี้

ระนาดเอก            1 ราง

ฆ้องวงใหญ่          1 เลา

ปี่ใน                       1 เลา

กลองทัด                2 ใบ

ตะโพน                  1 ใบ

ฉิ่ง                           1 คู่

ปี่พาทย์เครื่องคู่

เกิดในสมัยรัชกาลที่ 3 โดยมีผู้คิดทำเครื่องดนตรีขึ้นมาคู่กันกับของเดิม คือ ระนาดทุ้มคู่กับระนาดเอก ฆ้องวงเล็กคู่กับฆ้องวงใหญ่และนำปี่นอกที่ใช้บรรเลงเพลงเชิดหนังใหญ่มาบรรเลงคู่กับปี่ใน วงปี่พาทย์เครื่องคู่ถือเอาวงปี่พาทย์เครื่องห้าเป็นหลักโดยเพิ่มเครื่องดนตรีคู่กันก็จะได้เป็นวงปี่พาทย์เครื่องคู่ ซึ่งมีเครื่องดนตรี ดังนี้

ระนาดเอก            1 ราง      คู่กับระนาดทุ้ม     1 ราง

ฆ้องวงใหญ่          1 วง        คู่กับฆ้องวงเล็ก    1 วง

ปี่ใน                       1 เลา       คู่กับปี่นอก            1 เลา

นอกจากนั้นเป็นเครื่องประกอบจังหวะ ได้แก่

ฉิ่ง                           1 คู่

ตะโพน                  1 ใบ

กลองทัด                2 ใบ ในปัจจุบันนิยมใช้ปี่ใน เพียง 1 เลา

วงปี่พาทย์เครื่องใหญ่

เกิดในสมัยรัตนโกสินทร์หลังจากมีปี่พาทย์เครื่องห้า ปี่พาทย์เครื่องคู่นิยมใช้ในงานพิธีและงานใหญ่อื่น ๆ ด้วย บรรเลงกลางแจ้งเสียงจะดังชัดเจน ถ้าบรรเลงในอาคารต้องเป็นอาคารใหญ่ หากบรรเลงในห้องเล็กเสียงจะดังเกินไป วงปี่พาทย์เครื่องใหญ่ มีเครื่องดนตรี ดังนี้

ระนาดเอก            1 ราง

ระนาดทุ้ม             1 ราง

ระนาดทอง(ระนาดเอกเหล็ก)          1 ราง

ระนาดทุ่มเหล็ก   1 ราง

ฆ้องวงใหญ่          1 วง

ฆ้องวงเล็ก            1 วง

ปี่ใน                       1 เลา

ปี่นอก                    1 เลา

ตะโพน                  1 ใบ

กลองทัด                2 ใบ

ฉิ่ง                           1 คู่

ฉาบ                        1 คู่

ฆ้องราว                 1 ชุด

ปี่พาทย์นางหงส์

คล้ายกับวงปี่พาทย์ไทยแต่ใช้ปี่ชวาแทนปี่ใน นิยมแสดงในพิธีศพขนาดของวงแบ่งตามวงปี่พาทย์ไทย มีตั้งแต่ปี่พาทย์นางหงส์เครื่องห้า เครื่องคู่ และเครื่องใหญ่ เครื่องดนตรีที่ใช้ในวงปี่พาทย์นางหงส์เครื่องใหญ่มีดังนี้

ระนาดเอก            1 ราง

ระนาดทุ้ม             1 ราง

ระนาดเอกเหล็ก  1 ราง

ฆ้องวงใหญ่          1 วง

ฆ้องวงเล็ก            1 วง

ปี่ชวา                      1 เลา

กลองแขก              2 ใบ

ฉิ่ง                           1 คู่

ฉาบ                        1 คู่

กรับ                        1 คู่

โหม่ง                     1 ใบ

ปี่พาทย์มอญ

ชนชาติมอญได้นำเข้ามาในประเทศไทย ตั้งแต่สมัยรัตนโกสินทร์ ชาวมอญใช้บรรเลงเพลงประกอบพิธีการต่างๆ ทั้งงานรื่นเริงและงานอื่น แต่นิยมบรรเลงในพิธีศพมากกว่า เพราะเสียงปี่พาทย์มอญ ให้อารมณ์เศร้าโดยเฉพาะเสียงปี่จะโหยหวนมาก เสียงตะโพนมอญจะได้ยินว่า เท่ง ทึง ซึ่งหมายถึง ตาย

เครื่องดนตรีที่ใช้ในวงปี่พาทย์มอญ มีดังนี้

ระนาดเอก            1 ราง

ระนาดทุ้ม             1 ราง

ระนาดทอง(ระนาดเอกเหล็ก)          1 ราง

ระนาดทุ่มเหล็ก   1 ราง

ฆ้องวงใหญ่มอญ 1 ร้าน

ฆ้องวงเล็กมอญ   1 ร้าน

ปี่มอญ                    1 เลา

ตะโพนมอญ         1 ใบ

เปิงมางคอก          1 คอก

ฉิ่ง                           1 คู่

ฉาบเล็ก                 1 คู่

ฉาบใหญ่               1 คู่

กรับ                        1 คู่

ฆ้องราว                 1 ชุด

ฆ้องมอญนั้น ถ้าเป็นงานใหญ่ๆจะนิยมใช้ตั้งแต่ 2-9 ร้าน ตามความนิยม ในการเรียกสรรพนามของฆ้องมอญว่า “โค้ง” แต่ที่ถูกต้องเรียกว่า “ร้าน”

วงปี่พาทย์ดึกดำบรรพ์

เกิดในสมัยรัชกาลที่ 5 โดยสมเด็จเจ้าฟ้ากรมพระยานริศรานุวัดติวงศ์ได้จัดตั้งวงดนตรีปี่พาทย์ดึกดำบรรพ์ขึ้น เพื่อประกอบการแสดงละครดึกดำบรรพ์ของเจ้าพระยาเทเวศร์วงศ์วิวัฒน์ ปี่พาทย์ดึกดำบรรพ์มีเสียงทุ้มกว่าปี่พาทย์ชนิดอื่น มีเครื่องดนตรีดังนี้

ระนาดเอก            1 ราง

ระนาดทุ้ม             1 ราง

ระนาดทุ้มเหล็ก 1 ราง

ฆ้องวงใหญ่          1 วง

ขลุ่ยเพียงออ          1 เลา

ขลุ่ยอู้                      1 เลา

ตะโพน                  1 ใบ

ฆ้องหุ้ย                  1 ชุด

กลองแขก              2 ใบ(ใช้เป็นบางเพลง)

วงปี่พาทย์ดึกดำบรรพ์นี้ ระนาดเอกจะใช้ไม้นวมตี

ติดตาม

Get every new post delivered to your Inbox.